Malatya Yeşilyurt Bostanbaşı Mahallesi'nde bir otomobil sürücüsü, geçiş üstünlüğü kendisine ait olmasına rağmen kavşağa yüksek hızla ve kontrolsüzce giren bir hafriyat kamyonu yüzünden büyük tehlike atlattı. O anlar, otomobilin araç içi kamerasına saniye saniye yansıdı ve bölgede sıkça dile getirilen hafriyat kamyonlarının trafik kurallarına uymadığı yönündeki eleştirileri bir kez daha haklı çıkardı.

 Kavşakta Ani Frenle Kazadan Dönüldü

Olay, Yeşilyurt ilçesinin yoğun yerleşim yerlerinden biri olan Bostanbaşı Mahallesi'ndeki bir kavşakta meydana geldi. Görüntülere göre, geçiş hakkı kendisinde olan otomobil normal seyrinde ilerlerken, bir hafriyat kamyonu aniden ve hızla kavşağa daldı.
Kamyonun kontrolsüz ve hızlı manevrası, olası bir kazaya davetiye çıkardı.
Otomobil sürücüsü, çarpışma riskini önlemek için son anda ani fren yapmak zorunda kaldı.
Kamera kayıtları, yaşanan tehlikeli anların boyutunu net bir şekilde gözler önüne serdi.
Kentte Hafriyat Kamyonu Eleştirileri Artıyor
Malatya'da son dönemde inşaat ve yıkım faaliyetlerinin artmasıyla birlikte, hafriyat kamyonlarının trafik kurallarına aykırı hareketleri ve karıştığı kazalar sıkça gündeme geliyordu. Bostanbaşı'ndaki bu olay da, kamyon şoförlerinin yol ve can güvenliğini hiçe sayan tavırlarına yönelik tepkilerin ne kadar yerinde olduğunu gösterdi.
Yaşanan bu durum, hem trafik güvenliği hem de vatandaşların can ve mal güvenliği açısından ciddi endişelere yol açarken, yetkililerin hafriyat kamyonlarına yönelik denetimleri artırması bekleniyor.
https://youtu.be/Sa7MdipqJDg?si=lEv9BiRUQkUKQZLs
 
 Sürücülerin Talebi: Denetimler Sıklaştırılsın!
Tehlikeli anlar yaşayan otomobil sürücüsü ve çevredeki vatandaşlar, bu tür kuralsızlıkların son bulması için denetimlerin sıklaştırılmasını ve trafik kurallarına uymayan sürücülere yönelik caydırıcı cezaların uygulanmasını talep ediyor. Bölge halkı, özellikle yoğun saatlerde hafriyat kamyonlarının şehir içi trafiğinde daha dikkatli olması gerektiğine dikkat çekiyor.

Yaşanan iş kazaları ve iş cinayetleri, iş güvenliği sorumlularının özellikle “Tehlikeli Hareketler” üzerinde yoğunlaşmalarının gereğini açıkça göstermektedir

Bir işletmede yürütülecek iş güvenliği çalışmalarında göz önünde tutulması ve dikkate alınması gereken kurallara iş güvenliği temel prensipleri denir. Bu prensipler bilimsel bir çalışma çerçevesinde yürütüldüğü takdirde istenilen sonuçlar elde edilebilir. Bu prensipler aşağıdaki bölümlerde anlatılmıştır.

Tehlikeli Hareket ve Tehlikeli Durumların Önlenmesi

İş güvenliği ilmi, kazaların önlenmesi çalışmasında kaza zincirinin 3. halkası olan “Tehlikeli Hareket ve Tehlikeli Durumu” asli faaliyet alanı olarak benimser. Bu durum, kaza zincirinin en zayıf halkasıdır. Çünkü 1. ve 2. halkalar insan ve insanın doğası ile ilgili hususlardır ve iş güvenliği bilimince insan ile uğraşmanın etkili sonuçları olmayacağı  kabul edilir.

Bu nedenle iş güvenliği sorumlularının ilk yapacağı iş “Tehlikeli Hareket ve Tehlikeli Durumu” tespit ederek bunları ortadan kaldırılmasını sağlamak olmalıdır.

İş Güvenliğinde Tehlikeli Hareketler

İş Kazalarının ‘i Tehlikeli Hareketlerden, % 10'u Tehlikeli Durumlardan, %2si Kaçınılmaz (Sebebi Bilinmeyen) Hareketlerden Kaynaklanmaktadır

Bu prensip, iş güvenliği sorumlularının özellikle “Tehlikeli Hareketler” üzerinde yoğunlaşmalarının gereğini açıkça göstermektedir ;

- İş ekipmanını, kullanılması konusunda eğitim almadan kullanmak

- Araç ve ekipmanları imalatçı talimatları doğrultusunda kullanmamak, tehlikeli şekilde kullanmak, emniyetsiz taşıma, yükleme, istifleme yapmak

- Acele etmek, tehlikeli yerlerden gitmek, gereksiz hızlı çalışmak

- İkaz ve uyarılara uymamak

- Hatalı pozisyonlar, emniyetsiz vaziyet alma

- İşyeri ve iş disiplinine uymamak

- İşin gerektirdiği Kişisel Koruyucu Donanımlar'ı (KKD) kullanmamak

- Etrafta dikkatsiz dolaşmak

- Başkalarını meşgul etmek

- İşleri yasal mevzuatlar ve talimatlar doğrultusunda yapmamak

- İş yerindeki tehlikeler hakkında bilgi sahibi olmamak

- Gerekli emniyet tedbirlerini almadan çalışmak

- Koruyucu emniyet donanımlarını kullanılmaz duruma sokmak

- Şaşırma, kızgınlık, üzgünlük, telaş, şakalaşma vb

- Tehlikeli yerlerde çalışmak, (askıdaki yükün altı, heyelan dibi vb)

Tehlikeli Durumlar, Güvensiz Ortamlar

- Arızalı ve bakımsız ekipmanlar ve binalar

- Çalışma ortamının darlığı ve sıkışıklığı

- Yetersiz uyarı ve ikazlar

- İşe uygun eğitimli eleman çalıştırmama

- Koruyucusuz ekipmanlar, uygun olmayan koruyucular

- Yetersiz havalandırma

- Yetersiz ya da fazla aydınlatma

- Tehlikeli ortam (tozlu, gazlı, gürültülü vb.)

- Düzensiz ortam

- Kaygan veya düzgün olmayan zemin

- Gerekli yerlerde ve merdivenlerde yetersiz korkuluklar

- Kusurlu alet, makine ve teçhizat kullanımı

- Emniyetsiz yöntem ve şartlar

- Taşeron faaliyetleri

Kaza Sonucu Meydana Gelebilecek Zararın Büyüklüğü Kestirilemez, Bu Tamamen Tesadüflere Bağlıdır

Yapılan çalışmalar ile kazayı hafif atlatmak değil, kazayı meydana getiren sebeplerin ortadan kaldırılmasına işaret edilmektedir. Yapılan istatistikler kazaların % 50, sinin kolayca önlenebileceğini, % 48, inin ancak etüt ve metotlu bir  çalışma ile önlenebileceğini, % 2, sinin de önlenmesinin mümkün olmayacağını göstermiştir.

Tehlikeli Hareketlerin Nedenleri

İşçinin bünyeden ve yaradılışından gelen şahsi kusurları (dikkatsizlik, laubalilik, umursamazlık) bilgi ve ustalık yetersizliği, fiziki yetersizlik, uygunsuz mekanik şartlar ve fiziki çevre tehlikeli hareketlerin nedenleridir.

Kazalardan Korunma Metotları

Kazalardan korunma amaçlı yapılan çalışmalar dört grupta toplanabilir:

Mühendislik ve Revizyon

- Tehlikeli Durumların Bilinmesi, Tehlikelerin Tanımlanması

- Tehlikeli Durumların Analizi, Risklerin Değerlendirilmesi

- Tedbirlerin Alınması, Kontrol Tedbirlerinin Belirlenmesi

- Tedbirlerin Uygulanması

- Gerekli Kontrollerin Sağlanması

İkna ve Teşvik

- Eğitim ve Öğretim Çalışmaları

- Çeşitli Yarışmaların Düzenlenmesi

- İkaz Levhaları ve Afişler

- Propaganda

- Ödüllendirme/ Özendirme

Ergonomiden Yararlanma

Yapılacak işe uygun işçi temini ve çalışanları biyolojik özellikleri ile kabiliyetlerine göre, makine-tesis ve aletleri ergonomi biliminin gerekleri yerine getirilerek geliştirmelidir.

Disiplin Kuralları

İş güvenliğini sağlamada en son başvurulacak çözüm yolu disiplin tedbirlerine başvurulmasıdır.

Kaza Önleme Tedbirleri

Kazalardan Korunma Yöntemleri ile Üretim, Maliyet, Kalite Kontrolü Metotları

Benzerlik ve Paralellik Arz Eder.

İş güvenliğini sağlama metotları ile kalite ve verimlilik çalışmalarında kullanılan yöntemler arasında tam bir paralellik vardır (TS, İSO, EN 9001 1400 1800, OHSAS).

İş Güvenliği ile İlgili Çalışmalara, Konulacak Kurallara ve Alınacak Tedbirlere Üst Düzey Yöneticiler Katılmalı ve Sorumluluğa Ortak Olmalıdır.

İş Güvenliği çalışmaları, sadece işyerinde bu amaçla görevlendirilen personelin gayret ve çabaları ile sınırlı olmamalıdır. Özellikle üst düzey yöneticilerin İSG çalışmalarına ilgi duymaları ve destek olmaları, diğer çalışanların İSG çalışmalarına pozitif katkısını artıracağı gibi, üst düzey yöneticilerin kendi koydukları kurallara örnek teşkil edecek şekilde uymaları da teşvik edici bir neden olacaktır.

Tekniker, Teknisyen, Nezaretçi, Çavuş, Ustabaşı ve Benzeri İlk Kademe Yöneticiler Kazalardan Korunmada En Önde Gelen Personeldir.

İşyerinde işçiye en yakın ilk kontrol elemanının iş güvenliğini sağlama çalışmalarındaki önemi ile eğitim, ikna, teşvik ve disiplin çalışmalarının hangi seviyede yoğunlaştırılması gerektiğine işaret edilmektedir.

İş Güvenliği Çalışmalarına Yön Veren İnsani Duyguların Yanında, İş Güvenliğinin Sağlanmasında İtici Rol Oynayan İki Mali Faktör Vardır.

- Güvenli bir işletmede üretim artıp maliyet düşecektir

- Kazalarda meydana gelen zarar, kazaları önlemek için yapılan ödemelerin çok daha fazlası olacaktır.

Bu prensipler iş sağlığı ve iş güvenliğinin konusunu, çalışma alanını, konuya yaklaşma tarzını, kurallarını, çözüm yöntemlerini belirleyen temel kabullerdir.

Eğitim ve Sonuç

İş sağlığı ve güvenliği sorumlularının bu durumları dikkate almalarının gerekliliği ortadadır. Hizmet içi kursları veya işbaşı eğitim v.b çalışmalar ile gerçekleşen kazalarla ilgili tehlikeli hareketler, detaylı bilgi verilmesiyle önceden tehlikelerin tanınmasının sağlanması aynı veya benzer hatalarla olacak kazaların önlenmesi amaçlanmaktadır. Ayrıca tehlikeyi öngören çalışanın haber verme duyarlılığı kazandırılarak kaza önlemeyi sağlamak, işletmeyi ve  çalışanları daha az kaza ile daha başarılı kılacağı kesindir.

Read the full article

İş kazası nedenlerine bakıldığı zaman, dört temel faktör karşımıza çıkmaktadır; İnsan, Makine, Ortam ve Yönetim faktörleri.

İş Kazası

İş Güvenliği denildiği zaman, çalışanların iş kazalarına uğramalarını önlemek amacıyla güvenli çalışma ortamını oluşturmak için alınması gereken önlemler bütünü anlaşılmalıdır. İş güvenliğinin amaçları şöyle sıralanabilir;

- Çalışanlara en yüksek sağlıklı ortam sunmak,

- Çalışma koşullarının olumsuz etkilerinden onları korumak

- İş ve işçi arasında mümkün olan en iyi uyumu sağlamak

- İş yerlerindeki riskleri tamamen ortadan kaldırmak ya da zararları en aza indirebilmek,

- Oluşabilecek maddi ve manevi zararları ortadan kaldırmak,

- Çalışma verimini artırmak.

Günlük yaşamda da, trafikte de, işyerlerinde de insanların çeşitli tehlikelerle karşılaşma ihtimali her zaman vardır. Ancak önemli olan, bunlar öngörülerek, gerekli tedbirlerin alınması, bu tehlikelerin olay ya da kazalara dönüşme risklerinin önlenmesi ve sağlıklı ve güvenli çalışma ortamlarının sağlanıp sürdürülmesidir. Bu bütüncül yaklaşıma proaktif ya da önleyici yaklaşım diyoruz.

İşyerinde tehlikenin tanımı şöyle yapılabilir; insanların yaralanması, hastalanması, malın veya malzemenin hasar görmesi, işyeri ortamının zarar görmesi veya bunların birlikte gerçekleşmesine sebep olabilecek her türlü kaynak veya durum bir tehlikedir.

Tehlikeler sonucunda ortaya çıkabilecek olan her türlü potansiyel durum ise bir risktir. Ölüm riski, yaralanma riski, sakat kalma riski, hastalanma riski gibi. Koşullar olgunlaşmadıkça risk açığa çıkmaz. Riskin gerçekleşmesi, artık zararın yaşanmış olması demektir. Yani, risk daima tehlikenin bir elemanıdır, tehlikenin içinde risk vardır ve tehlikenin gerçeğe dönüşmesi halidir.

Risk Değerlendirmeleri

İşyerlerinde çalışanların sağlığı ve güvenliği uygulamalarının en önemli ve ilk basamağı, önleyici yaklaşımın gereği olan Risk değerlendirmesi işlemleridir.

 

Tehlikelerin Tanımlanması

Daha bir işyerini kurarken düşünmeye başlanmalıdır. İşyeri nerede kurulacaktır? Ne üretecektir? Üretim girdileri nelerdir? Ne üretilecektir? Ortama hangi tozlar, gazlar, kimyasallar salınacaktır? Gürültü, titreşim olacak mıdır? Sorular çoğaltılabilir. Var olan bir işyerinde ise tüm fiziksel, kimyasal, biyolojik, mekanik, ergonomik, psiko-sosyal tehlikeler açık ve sistematik biçimde adlandırılmalı ve tanımlanmalıdır. Tehlikelerin eksiksiz saptanabilmesi için kontrol listeleri oluşturulmalı, çalışan gözetimi kayıtları ve güvenlik denetimi kayıtları özenle incelenmelidir.

Risklerin Değerlendirilmesi

İşyerinde var olduğu saptanan tehlikelerin risk oluşturma olasılıkları nedir? Her bir tehlike için bu çalışma ayrı ayrı yapılmalıdır. Risk değerlendirmesinde farklı bilimsel yöntemler vardır. İşe ve işyerine uygun olan bir modelleme ile bu çalışmalar tamamlanmalıdır. Sonuç olarak işyerinde var olan her bir tehlikenin riske dönüşme olasılığı ve olası etkisinin şiddeti tahmin edilerek, bir risk skorunun hesaplanması gerekir. Saptanan riskler önem sırasına göre derecelendirilmelidir.

Önlemlerin Belirlenmesi

Tehlikeler saptanıp, risk skorları hesaplandıktan sonra yapılması gereken, bunların tamamen ortadan kaldırılması ya da en aza indirilmesine yönelik olarak akılcı, bilimsel, uygulanabilir önlemlerin belirlenmesidir. Bu önlemlerin yerine getirilmesini uygulayacak olan sorumlular belirlenmelidir.

Önlemlerin Uygulanması

Belirlenen önlemler, önem sırasına göre vakit geçirmeden uygulanmalı ve yeni durum çalışanlara anlatılmalı, gereken yeni bilgi ve beceriler varsa, bu aşamada kazandırılmalıdır. Yani her aşamada olduğu gibi bu aşamada daha fazla yeniden bilgilendirme ve eğitim ihtiyacı olabilir

 

İzleme ve Gözden Geçirme

Buraya kadarki tüm aşamalardan geçilerek uygulamaya konulan önlemler, sürekli izlenmeli, gözden geçirilmeli, yeni duruma uygun risk analizleri tekrarlanmalı, hala varsa eksiklikler tamamlanmalıdır. Risklerin kabul edilebilir düzeylere indirilip indirilemediği sürekli denetlenmelidir. Sonuç olarak işyerlerinde bu döngü, bir defaya mahsus bir işlem değil, işin bir parçası olarak algılanmalı ve devamlılığı sağlanmalıdır. Yani sürekli iyileştirme ve iletişim içerisinde sürdürülmelidir. Elbette tüm bunlar o işyerinde kurumsal güvenlik kültürünün yerleşmesiyle yakından ilişkilidir.

İş Kazası önlemleri ne için?

İşyerinde kazaların ve hastalıkların olmaması, çalışanların sağlığının ve güvenliğinin korunması ve sürdürülmesi için elbette. Her şeye rağmen kazalar olmaz mı? Maalesef oluyor. Ama tarifine dikkatle bakalım, Neye iş kazası diyoruz? “Tasarlanamayan, öngörülemeyen, beklenmedik anda meydana gelen ve çevresine hemen ya da sonradan zarar verme nitelikleri bulunan olaylardır.

Uluslararası Çalışma Örgütü ve Dünya Sağlık Örgütü’nün kaza tanımları da birbirine benzer şekilde bu tarife benziyor; “Beklenmeyen ve önceden planlanmamış, çoğu kez kişisel yaralanmalara, makinaların, araç ve gereçlerin zarara uğramasına, üretimin bir süre durmasına yol açan olay”.

5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’muzda ise çalışanların uğradıkları kazaların iş kazası olarak kabul edilmesinin yasal gereklilikleri sıralanmaktadır.

Buna göre aşağıdaki hal ve durumlardan birinde meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ve ruhen özüre uğratan olaylar iş kazası olarak kabul edilmektedir;

- Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada

- İşveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle

- Sigortalı kendi adına ve hesabına bağımsız çalışıyorsa yürütmekte olduğu iş nedeniyle

- Bir işverene bağlı olarak çalışan sigortalının, görevli olarak işyeri dışında başka bir yere gönderilmesi nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda

- Emziren kadın sigortalının, iş mevzuatı gereğince çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda

- Sigortalıların, işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişi sırasında uğradığı kazalar iş kazasıdır.

İş kazalarının nedenlerine bakıldığı zaman, dört temel faktör karşımıza çıkmaktadır; İnsan, Makine, Ortam ve Yönetim faktörleri.

İnsan faktörü bunlar içerisinde en önemlisi ve kazaların en çok nedenleri arasında olanıdır. İnsandan kaynaklanan yorgunluk, uykusuzluk, alkol kullanımı, hastalık gibi çeşitli fiziksel nedenler; unutkanlık, sıkıntı, üzüntü, keder, çevre etkileri, istem dışı davranışlar, ihmalci davranışlar, hatalı davranışlar gibi psikolojik nedenler, işyerindeki insan ilişkileri, iletişim ve takım çalışmasındaki yetersizlikler gibi faktörler örnek olarak sayılabilir. İnsan ailesiyle, sosyal çevresiyle, iş çevresiyle bir bütündür. Bunların her birinden izole olması elbette düşünülemez. Ancak, yine de bazı prensipleri göz önünde bulundurmasının sağlık, güvenlik ve mutluluğuna katkısı olacaktır.

 

Nasıl ki, aileye ayrılması gereken zamanların kalitesinin artırılması için “Eve iş götürmeyin” deriz; benzer şekilde eve dair kaygı ve huzursuzlukların, düşüncelerin de iş ortamında dikkati dağıtarak iş kazalarına davet çıkarabileceği akılda tutulmalıdır. Öyleyse, “Evi de işe getirmeyin” diyebiliriz. İş ortamının sıcaklık, nem, yükseklik, derinlik, tozlar, gazlar, kimyasallar, gürültü, titreşim, aydınlatma gibi faktörleri de kaza nedenleri arasında akılda tutulmalıdır. Yönetime dair faktörlere aşağıdaki örnekler gösterilebilir;

- Uygun olmayan personel istihdamı

- Yönetme, izleme, iletişim kurma

- Makina seçimi, kullanımı, bakımı

- İlk yardım ve kurtarma

- Yetersiz yönetim organizasyonu

- Yetersiz güvenlik yönetim planı

- Eğitim ve öğretim yetersizliği

- Yetersiz sağlık kontrolleri…

Sıralanan bu temel nedenlerin üzerine eklenen güvensiz davranışlar ve/veya güvensiz durumlar, son noktayı koyan dolaysız bir nedenle kazaları ortaya çıkarmaktadır

İş Kazası Nedenleri

Kabul edilebilir ve yasal güvenlik kurallarına uymayan, kişinin kendisine, başkalarına ya da alet ve ekipmanlara zarar veren davranışlara güvensiz davranışlar diyoruz. Bazı örnekleri aşağıda sıralanmıştır;

- İşi Bilinçsiz Yapmak

- Dalgınlık ve Dikkatsizlik

- Makina Koruyucularını Çıkarmak

- Tehlikeli Hızla Çalışmak

- Görevi Dışında İş Yapmak

- İş Disiplinine Uymamak

- İşe Uygun Makina Kullanmamak

- Yetkisiz ve İzinsiz Olarak Tehlikeli Bölgede Bulunmak

- Kişisel Koruyucuları Kullanmamak

- Ekipmanların Ehil Kişilerce Kullanılmaması

- Arızalı Ekipman Kullanımı

- İkazlara ve İşaretlere Uyulmaması

- Hatalı Çalışma Pozisyonları ve Kaldırma

- Alkol ve Uyuşturucu Kullanımı

Aslında sadece işyerimizde değil, hayatın her alanında güvenlik anlayışımızın geliştirilmesine dair kültürümüzden çok güzel örnekler bulmak mümkündür. Tehlikeli hızla çalışmanın, acele etmenin, kestirmeden gitmenin iyi bir şey olmadığını atasözümüz ne güzel ifade eder; “Acele giden, ecele gider”. Yapılacak olan işi yeteri kadar öğrenmeden, bilmeden işe başlamak, üstelik sormaktan çekinmek, utanmak bir başka hatalı davranış örneğidir. Kültürümüzde bunun da veciz bir karşılığı var;

İş Kazası Karikatürleri

“Bilmemek ayıp değil, öğrenmemek ayıp”. İşyeri temizliğine özen göstermemek de önemli davranış kusurlarından biridir. Oysa temizlik, kalite ve verimliliğin olduğu kadar, iş güvenliğinin de göstergesidir. Aklın, bilimin ve yasanın emrettiği güvenlik önlemlerini ihmal etmek, iş kazalarında sık karşılaşılan bir başka güvensiz davranıştır. Oysa, “Eşeğini sağlam kazığa bağla, sonra Allah’a emanet et” atasözümüzü bilmeyenimiz yoktur. İş ortamında “Bana bir şey olmaz..” demeden önce, çok iyi düşünmek gerekir. Her mesai başlangıcında, o gün yapacağımız işleri kısaca kafamızda planlayıp, bu planı uygulamanın bile iş güvenliği açısından koruyucu bir değeri vardır

Normal ve güvenli kabul edilmeyen, düzeltilmezse yaralanmaya, ölüme ve/veya maddi hasara neden olabilecek durumlar ise güvensiz durumlar olarak tanımlanmaktadır. Bazı örnekler vermek gerekirse;

- Güvensiz Çalışma Yöntemi

- Güvensiz ve Sağlıksız Çevre Koşulları

- Topraklanmamış Elektrik Makinaları

- İşe Uygun Olmayan El Aletleri

- Kontrol ve Testleri Yapılmamış Basınçlı Kaplar

- Tehlikeli Yükseklikte İstifleme

- Kapatılmamış Boşluklar

- İşyeri Düzensizliği

- Koruyucusuz Makine ve Tezgahlar

- Parlayıcı Patlayıcı Maddeler

- Arızalı Ekipmanlar

- Çalışma Yerinin Dağınıklığı, Düzensizliği

- Yetersiz Denetim

- Aşırı Gürültü

- Yetersiz Havalandırma

- Yetersiz Aydınlatma

Bütün bu güvensiz davranış ve güvensiz durumların bir ya da birkaçının bir araya gelmesi hatta bazen olayı başlatan çok küçük bir nedenle kazalar, hatta büyük endüstriyel kazalar oluşabilir. Bu durum, “domino etkisi” olarak nitelendirilmektedir.

İşyerlerimizin çoğunda “Kaza geliyorum demez” uyarı levhalarını görürüz. Üzerine düşünülürse, çalışanları sağlık ve güvenlikleri konusunda daha dikkatli ve özenli olmaya davet eden bir ifade olduğu anlaşılır. Ancak, hangi kazanın geliyorum demeyeceğini de iyi düşünmek gerekir.

Güvenlik önlemlerinin yerine getirilmediği, tedbirsizlik ve dikkatsizliğin had safhada olduğu koşullarda oluşacak bir kazanın “geliyorum” demeyeceği iddia edilebilir mi?

 

Read the full article

Risk Değerlendirmeleri, planlama, sınıflama, veri toplama, tehlikeleri tanımlama, risk belirleme ve önleme yapılarak yapılmalıdır.

Kaza; ani, istenmeyen ve planlanmamış, genellikle ölüm, yaralanma veya maddi hasarla sonuçlanan bir olaydır veya önceden bilinmeyen istem dışı bir olgu sonrası meydana gelip kontrol dışına çıkan ve kişinin bedensel bütünlüğüne zarar verebilecek ya da maddi hasara neden olabilecek nitelikteki olaylardır.

Risk Değerlendirmesine Hazırlık

Şimdi yukarıda tarif edilen; ani, istenmeyen, genellikle ölüm, yaralanma veya maddi hasarla sonuçlanacak olan iş kazasının nasıl planlanacağını inceleyelim:

Tehlike: Bir zarar, hasar veya yaralanma oluşturabilme potansiyelidir.

Olay: Yaralanmaya, sağlığın bozulmasına veya ölüme sebep olan veya sebep olacak potansiyele sahip olan işle ilgili olaylar.

Ramak kala: Yaralanmaya, sağlığın bozulmasına veya ölüme sebep olmadan gerçekleşen hasarsız olaylar.

Risk: Belirli bir tehlikeli olayın meydana gelme olasılığı ile bu olayın sonuçlarının ortaya çıkardığı zarar, hasar veya yaralanmanın şiddetinin bileşimini ifade eder.

Kabul edilebilir risk: Kuruluşun yasal zorunluluklara ve kendi işçi sağlığı ve güvenliği (İSG) politikasına göre tahammül edebileceği düzeye indirilmiş risk olarak tanımlanabilir.

İş kazalarının 3 bileşeni vardır:

- Güvensiz hareketler: İş kazalarının yaklaşık yüzde 50’sini oluşturan bu hareketler çalışan personel tarafından yapılmaktadır.

- Güvensiz durumlar: Makinelerin veya kullanılan cihazların güvenli olmaması ve işyeri donanımlarının uygun olmaması iş kazalarının yüzde 48’ini teşkil eder.

- Tabiattan gelen kazalar: Bu kazalar tüm iş kazalarının yüzde 2’sini teşkil eder. Bu tip kazaların önüne geçmek imkânsız olabilir.

 

 

Güvensiz Hareketlerin Nedenleri

- Aşırı yük

- Uygun olmayan tepki

- Yerinde olmayan faaliyetler

- Eğitimsizlik

- İşe uygun olmayış

- Uyumsuzluk

- Tecrübesizlik

- Yorgunluk

- Heyecanlı veya üzüntülü oluş

- Dalgınlık

- Dikkatsizlik

- İlgisizlik

- Düzensizlik

- Meleke noksanlığı

- Hastalık

- Kurallara uymama

Yukarıda sıralanan, insan faktörüne dayanan bu hataların çalışan personel tarafından yapılması önlenmelidir. Bu önlemlerin en tesirlisi eğitimdir, denetimdir. Bu önlemlere uymayan personele gerekli uyarıların yapılması gerekir. Kurallara uyulması halinde iş kazalarının yüzde 50’sini teşkil eden güvensiz hareketlerde ciddi bir azalma olacaktır.

 

Güvensiz Durumlar ve Nedenleri

- Makinelerin veya kullanılan cihazların güvenli olmaması; İş Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü’ne uygun imal edilmemiş olması.

- İşyeri ve iş makinelerinin risk değerlendirmesinin yapılmamış olması.

- İşyerinin vaziyet planı üzerinde risk haritasının çıkarılmamış olması.

- Çalışma yerinin konfor tesisatının uygun olmaması.

- Uygun kişisel korunma donanımlarının kullanılmaması.

- Çalışma yerinin ergonomik olmaması

Risk Değerlendirmesi Gereken Durumlar

İşyerinde, daha önce hiç risk değerlendirmesi yapılmamış olması ve çalışanların sağlık ve güvenliğini etkileyebilecek aşağıda belirtilen önemli değişikliklerin olması durumunda, risk değerlendirmesi yapılması gereklidir;

- Yeni bir makine veya ekipman alınması

- Yeni tekniklerin geliştirilmesi,

- İş organizasyonunda veya iş akışında değişiklikler yapılması

- Yeni hammadde ve/veya yarı mamul maddelerin üretim sürecine girmesi,

- Yeni bir mevzuatın yürürlüğe girmesi veya mevcut mevzuatta değişiklik yapılması

- İş kazası veya meslek hastalığı meydana gelmesi,

- İş kazası veya meslek hastalığı ile sonuçlanmasa bile yangın, parlama veya patlama gibi işyerindeki iş sağlığı ve güvenliğini ciddi şekilde etkileyen olayların ortaya çıkması.

 

Risk Değerlendirmeleri Nasıl Yapılmalı?

- Planlama:

Risk değerlendirmesi çalışmaları, mevcut mevzuat ve işyeri koşulları çerçevesinde planlanır.

- İşyerinde yürütülen çalışmalarının sınıflandırılması:

İşyerinde yürütülmekte olan veya yürütülecek faaliyetler özelliklerine göre sınıflandırmaya tabi tutulur. Sınıflandırmada, sürekli olmamakla birlikte periyodik olarak veya değişen aralıklarla yürütülen bakım ve onarım gibi faaliyetler de dikkate alınır. Sınıflandırmada, işyerinin içinde ve dışında yürütülen işler, üretim veya hizmet sürecinin aşamaları, planlanmış veya ani faaliyetler, çalışanların görev tanımları gibi unsurlardan da yararlanılabilir

- Bilgi ve veri toplama:

Bilgi ve veri toplamada; işyerinde yürütülen işler, bu işlerin süresi ve sıklığı, işin yürütüldüğü yer, işin kim veya kimler tarafından yürütüldüğü, yürütülen işten etkilenebilecek olanlar, alınmış olan eğitimler, işin yürütümü için ön izin gerekip gerekmediği, işin yürütümü sırasında kullanılacak makine ve ekipman, bu makine ve ekipmanların kullanım talimatları, kaldırılacak veya taşınacak malzemelerle bunların özellikleri, kullanılan kimyasallar ve özellikleri, mevcut korunma önlemleri, daha önce meydana gelmiş olan kaza veya meslek hastalıkları gibi unsurlar dikkate alınır.

- Tehlikelerin tanımlanması:

Aşağıda belirtilen tehlike veya kaynaklarının bulunup bulunmadığı, tehlike varsa bundan kimlerin ve ne şekilde etkilenebileceği dikkate alınarak yapılır:

- Kayma, takılma ve benzeri nedenlerle düşme,

- Yüksekten düşme,

- Cisimlerin düşmesi

- Gürültü ve titreşim

- Uygun olmayan duruş ve çalışma şekilleri

- Radyasyon ve ultraviyole ışınlar

- Seyyar el aletlerinin kullanımı,

- Sabit makine ve tezgahların kullanımı

- Hareketli erişim ekipmanları (Merdivenler, platformlar),

- Mekanik kaldırma araçları

- Ürünler, emisyonlar ve atıklar

- Yangın, parlama ve patlama,

- Elle taşıma işleri,

- Elektrikli aletler,

- Basınçlı kaplar

- Aydınlatma

- Ekranlı araçlarla çalışma,

- Termal konfor koşulları (Sıcaklık, nem, havalandırma)

- Kimyasal faktörler (Toksik gaz ve buharlar, organik solventler ve tozlar),

- Biyolojik ajanlar (Mikroorganizmalar, bakteriler, virüsler),

- Rutin çalışma,

- İşyeri yerleşim planı,

- İş stresi

- Risk analizi;

Belirlenen tehlikelerin verebileceği zarar, hasar veya yaralanmanın şiddeti ve bu zarar, hasar veya yaralanmanın ortaya çıkma olasılığı belirlenir. Risk analizinde, tehlikeye maruz kalan kişi sayısı, tehlikeye maruziyet süresi, kişisel koruyucuların sağladığı korunma ve güvensiz davranışlar gibi unsurlar dikkate alınır.

- Önlemlerin belirlenmesi:

İşyerindeki riskleri kontrol altına alma yöntemleri, önceliğin derecesine göre ve en öncelikli olandan daha az öncelikli olana doğru sıralanmak üzere aşağıdaki gibi olmalıdır:

- Riskleri kaynağında yok etmek.

- Tehlikeli olanı, daha az tehlikeli olanla değiştirmek.

- Mühendislik önlemlerini uygulamak

- İdari önlemler almak. (İşaretler, uyarılar, çalışma süreleri.)

- Kişisel koruyucu donanımlar sağlamak.

 

Risk Değerlendirme Yöntemlerinin Seçilmesi

Risk değerlendirmesi kantitatif ve kalitatif olarak yapılabilir. Kantitatif risk analizinde, riski hesaplarken matematiksel teoremler kullanılarak risk değeri bulunur. Kalitatif risk analizinde, tehdidin olması ihtimali, tehdidin etkisi gibi değerlere sayısal değerler verilir ve bu değerler matematiksel ve mantıksal metotlar ile işlenerek risk değeri bulunur.

İş sağlığı ve güvenliğinde reaktif olmak, tazmin edici olmak anlamında kullanılır. İş sağlığı ve güvenliğinde proaktif olmak, ölçülebilinen önleyici faaliyet içeren olmaktır. İş sağlığı ve güvenliğinde reaktif değil, proaktif olmak gerekmektedir.

Tüm işyerlerine uyacak bir risk analiz metodu mevcut değildir. İş sağlığı ve güvenliği uzmanı mevcut işyerinin özelliklerine göre hangi metodu uygulayacağına karar verip o metodu uygulamalıdır

Risk değerlendirmesi yapılırken iş güvenliği uzmanın tecrübesi risk değerlendirmesinin sonuçlarını etkileyecektir

Risk değerlendirmesi, iş sağlığı güvenliği uzmanı olsa bile bir analistin yapabileceği işlem değildir. Üst yönetim kadrosundan tüm işçilere kadar herkesin birlikte çalışması ile başarıya ulaşır.

 

 

Risk Analiz Metotları

Neden İş Güvenliği’nin özellikle üzerinde durduğu ve belirli periyotlarda makaleler yazdığı Risk Analiz Metotları ile ilgili çok detaylı araştırmaya BURADAN ulaşabilirsiniz. Biz sadece detaylara girmeden, hangi metodun ne işe yaradığını kısaca değineceğiz.

L Tipi Matris Analiz Metotu

L tipi matris sebep-sonuç ilişkilerinin değerlendirilmesinde kullanılır. Bu metot basit, tek başına risk analizi yapmak zorunda olan analistler için idealdir. Analistin birikimine göre metodun başarı oranı değişir. Bu metot, işletmelerde özellikle aciliyet gerektiren ve biran evvel önlem alınması gerekli olan tehlikelerin tespitinin yapılabilmesi için kullanılmalıdır.

X Tipi Matris Analizi

Tek başına bir analistin yapmasına uygun değildir. 5 yıllık geçmiş kaza araştırmasına ihtiyaç vardır. Tecrübeli bir takım lideri önderliğinde disiplinli bir takım çalışması gerektirir. Daha önce meydana gelmiş bir kazanın veya buna bağlı bir olayın tekrarlanma olasılığı da değerlendirilir. Değerlendirme sonucunda riskin giderilmesi için alınacak önlemlerin maliyet analizi de yapılarak, riskin maliyeti ile riski transfer etme imkânı var ise iki maliyet kıyaslanır.

Fine-Kinley Metodu

Bu metot ile olası risklerin sonuçları derecelendirilir. Tehlikenin gerçekleşmesi halinde insan, işyeri ve çevre üzerinde oluşturacağı zarar ya da hasarın şiddeti değerlendirilir. Kullanımı kolay olan ve yaygın olarak kullanılan metottur. İşyeri istatistiklerinin kullanımına imkân sağlar. Risk değeri yüksekliğine göre alınacak önlemlerin aciliyeti belirlenir ve risk düzeyine göre önem sıralaması yapılır.

Hata Türleri ve Etki Analizi (FMEA)

FMEA en yaygın biçimde kullanılan metotlardan biridir. Metodun temeli; herhangi bir sistemin tamamı veya bölümleri ele alınıp; bunlardaki kısımlar, aletler, bileşenlerde ortaya çıkabilecek arızalardan hem bölümlerin hem de bütün sistemin nasıl etkilenebileceği ve çıkabilecek sonuçlar analiz edilir.

FMEA Çeşitleri:

- Sistem FMEA

- Tasarım FMEA

- Proses FMEA

- Servis FMEA

Hata Ağacı Analizi (FTA)

Kantitatif bir teknik olarak hatayı alt bileşenlere ayırarak inceler. FTA’nın amacı, hataların mekanizmalarını; mekanik, fiziksel, kimyasal veya insan kaynaklı hataları tanımlamaktır. FTA muhtemel alt olayları mantıksal bir diyagramla şematize eder; güvenilirlik ve olasılık teoremleri ile birlikte kullanılır. Daha sonra bulunan kök nedenler FMEA tablosunda irdelenir.

Olay Ağacı Analizi (ETA)

Bir kazanın operatör hataları ve sistemdeki bozukluklar ile nereye ilerleyeceğini görmek için olay analizi metodu seçilir. Kantitatif bir analiz sistemidir. Lojik hesaplama sistemi kullanılır. Kaza öncesi ve kaza sonrası durumları gösterdiğinden sonuç analizinde kullanılan başlıca tekniktir. Diyagramın sol tarafı başlangıç olay ile bağlanır, sağ taraf işletmedeki hasar durumu ile bağlanır en üst ise sistemi tanımlar. Eğer sistem başarılı ise yol yukarı, başarısız ise aşağı doğru gider.

Tehlike ve İşletebilme Analizi (HAZOP)

Kimya sektöründeki proseslerde ve kritik sistemlerde uygulanır. Kimya endüstrisi tarafından, bu sanayinin özel tehlike potansiyelleri dikkate alınarak geliştirilmiştir. Multidisipliner bir tim tarafından, kaza odaklarının saptanması, analizleri ve ortadan kaldırılmaları için uygulanır. Belirli kılavuz kelimeler kullanarak yapılan sistemli bir beyin fırtınası çalışmasıdır. Çalışmaya katılanlara, belli bir yapıda sorular sorulup, bu olayların olması veya olmaması halinde ne gibi sonuçların ortaya çıkacağı sorulur

Neden-Sonuç Analizi

Bu teknik nükleer enerji santrallerinin risk analizinde kullanılmak üzere Danimarka RISO laboratuvarlarında yaratılmıştır. Diğer endüstrilerin sistemlerinin güvenlik düzeyinin belirlenmesi için de adapte edilebilir. Neden-Sonuç Analizi, Hata Ağacı Analizi ile Olay Ağacı Analizi’nin bir harmanıdır. Neden-Sonuç Analizi’nin amacı, olaylar arasındaki zinciri tanımlarken, istenilmeyen sonuçların nelerden meydana geldiğini belirlemektir. Detaylı bir neden-sonuç diyagramı, balık kılçığı şeklindedir, bu yüzden Balık Kılçığı Diyagramı olarak da adlandırılır. Diyagramı çizmek için gereken sebepler beyin fırtınası veya takım üyeleri tarafından önceden hazırlanmış basit kontrol çizelgeleri kullanılarak üretilir.

Olursa Ne Olur (What If)..?

Bu metot, fabrika ziyaretleri ve prosedürlerin gözden geçirmesi esnasında yararlıdır. Hali hazırda var olan kaçınılmaz potansiyel tehlikelerin tespit edilme oranını yükseltir. Bu metot işlemlerin herhangi bir aşamasında uygulanabilir ve daha az tecrübeli risk analistleri tarafından yürütülebilir. Genel soru olan “Olursa Ne Olur?” ile başlar ve sorulara verilen cevaplara dayanır. Aksaklıkların muhtemel sonuçları belirlenir ve sorumlu kişiler tarafından her bir durum için tavsiyeler tanımlanır. Sistemin olumsuz yanı ise risk analistinin dikkati yalnızca bir noktaya odaklanması ya da analistin tecrübesi o noktadaki tehlikeyi görmesine olanak vermemesidir.

Ön Tehlike Analizi (PHA)

Amacı, sistemin veya prosesin potansiyel tehlikeli parçalarını tespit ederek değer biçmek ve tespit edilen her bir potansiyel tehlike için az ya da çok kaza ihtimallerini belirlemektir. Ön tehlike analizi yapan bir analist, tehlikeli parçaları ve durumları gösteren kontrol listelerine güvenerek bu analizi yapar. Bu listeler kullanılan teknolojiye ve ihtiyaca göre düzenlenir. Bu listelerde belirlenen tehlikeler daha sonra risk değerlendirme formunda değerlendirilir. Bu metot kapsamlı detaylar sağlamak maksadıyla dizayn edilmemiştir.

Ön tehlike analizi, tesisin son tasarım aşamasında ya da daha detaylı çalışmalara model olarak kullanılabilecek olan hızla hazırlanabilen kalitatif bir risk değerlendirme analizidir. Her bir sakıncalı olay veya tehlike için mümkün olan düzeltmeler ve önleyici ölçümler ile formüle edilir. Bu analizden çıkan sonuç, hangi tür tehlikelerin sıklıkla ortaya çıktığını ve hangi analiz metotlarının uygulanmasının gerektiğini belirler.

İş Güvenlik Analizi (JSA)

Kişi veya gruplar tarafından gerçekleştirilen iş görevleri üzerinde yoğunlaşır. Bir işletme veya fabrikada işler ve görevler iyi tanımlanmışsa bu metodoloji uygundur. Analiz, bir iş görevinden kaynaklanan tehlikelerin doğasını direkt olarak irdeler.

İş Güvenlik Analizi dört aşamadan oluşur:

1-Yapı

2-Tehlikelerin tanımlanması

3- Risklere değer biçilmesi

4- Güvenlik ölçüsü analizi

 

Yazının tüm hakları www.nedenisguvenligi.com‘a ve yazara aittir. Telif hakları kanunu gereğince kopyalanamaz ve/veya farklı bir yerde kullanılamaz. Ancak alıntı yapıldığında link ve adres verilmek zorundadır.

 

Read the full article